Một gia đình tại Hà Nội đang đối mặt với căn hộ chung cư cũ có trần thấp (chỉ 2,65m), gây cảm giác tù túng, thiếu sáng và không thoáng khí. Do không thể can thiệp vào kết cấu chịu lực, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Mẫn đề xuất các giải pháp thiết kế nội thất để tối ưu hóa cảm nhận thị giác về không gian. Các chuyên gia khuyến nghị giảm trọng tâm đồ đạc bằng cách sử dụng nội thất chân thấp và tích hợp các chi tiết hình học dọc như nan gỗ ốp tường hoặc rèm cửa rủ kịch trần để tạo hiệu ứng tăng chiều cao. Đặc biệt, nên ứng dụng hệ thống chiếu sáng gián tiếp (uplighting) từ các thanh LED giấu kín, hắt ánh sáng lên trần để tạo cảm giác trần nhà lơ lửng, giúp không gian trở nên mạch lạc và thoải mái hơn.
Sở hữu một căn hộ chung cư cũ rộng hơn 70m² tại phường Hoàng Mai (TP Hà Nội), gia đình anh Nguyễn Văn Hùng đang gặp phải thách thức đáng kể từ nhược điểm trần nhà thấp. Với đặc thù của công trình đã qua sử dụng và lớp trần thạch cao được thi công dày, chiều cao thông thủy thực tế từ sàn đến trần của căn hộ hiện chỉ dừng ở mức 2,65m.
Chiều cao trần hạn chế gây ra cảm giác không gian chật chội, thiếu thông thoáng và ngột ngạt.
Anh Hùng chia sẻ, mỗi khi bước vào phòng khách, không gian mang lại cảm giác tù túng, nặng nề. Trần thấp không chỉ làm căn hộ thiếu đi nguồn sáng tự nhiên mà còn cản trở sự lưu thông của luồng khí, gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng không gian sinh hoạt chung của gia đình.
Anh Hùng nhấn mạnh, với đặc thù của căn hộ chung cư, mọi can thiệp trực tiếp vào kết cấu chịu lực hoặc việc nâng cao dầm đà bê tông là hoàn toàn không khả thi.
Nhằm khắc phục thực trạng này, vợ chồng anh Hùng đã chủ động tìm kiếm lời khuyên từ các chuyên gia thiết kế nội thất. Một phương án đang được cân nhắc là tháo dỡ lớp trần thạch cao hiện hữu, để lộ một phần kết cấu trần thô, đồng thời tối ưu hóa hệ thống chiếu sáng và bố cục không gian tổng thể.
Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Mẫn, Giám đốc Công ty TNHH XMARCHITECT, nhận định rằng, trong bối cảnh các không gian sống đô thị ngày càng phổ biến, bài toán tối ưu hóa những căn hộ chung cư có chiều cao trần thông thủy hạn chế là một thách thức kỹ thuật đặc trưng và thường gặp.
Trong trường hợp không thể tác động đến hệ kết cấu chịu lực hay cấu trúc sàn của công trình, giải pháp thiết kế hiệu quả và thực dụng nhất chính là tái cấu trúc tỷ lệ vật lý của nội thất, kết hợp với việc điều chỉnh phương thức phân bổ nguồn sáng, nhằm nâng cao trải nghiệm và cảm nhận thị giác về không gian cho người sử dụng.
Hạ thấp trọng tâm của các món đồ nội thất là một chiến lược hiệu quả để gia tăng khoảng cách ảo giữa vật thể và trần nhà.
Đi sâu vào các giải pháp cụ thể, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Mẫn phân tích rằng, xét về phương diện tổ chức không gian, nguyên tắc then chốt là giảm thiểu trọng tâm của toàn bộ hệ đồ đạc. Thay vì lựa chọn nội thất có kích thước cồng kềnh, hãy ưu tiên những thiết kế có trọng tâm thấp như bộ sofa chân lùn, giường bệt không có gầm, hoặc các hệ kệ tủ tivi được bố trí sát mặt sàn.
Kiến trúc sư Mẫn nhấn mạnh: “Thông qua việc điều chỉnh hạ thấp cao độ của đồ nội thất, chúng ta đang gián tiếp mở rộng khoảng cách vật lý từ bề mặt trên cùng của vật dụng đến mặt dưới của trần nhà. Khối tích không gian rỗng được tối ưu này sẽ tạo ra một ấn tượng thị giác mạnh mẽ, khiến người nhìn cảm nhận căn phòng có độ cao và sự thông thoáng vượt trội so với tỷ lệ thực tế.”
Về các chi tiết tạo hình, kiến trúc sư Mẫn khẳng định rằng việc tích hợp các tuyến hình học theo phương thẳng đứng vào không gian sẽ tạo ra hiệu ứng thị giác mạnh mẽ. Giải pháp bao gồm việc sử dụng các mảng nan gỗ ốp tường với họa tiết sọc dọc tinh tế hoặc bố trí hệ rèm cửa có nếp gấp dọc, được treo sát kịch trần và thả rủ chạm mặt sàn.
Các chi tiết hình học này có vai trò như những đường dẫn hướng thị giác, định hướng ánh nhìn của người quan sát di chuyển liên tục theo trục đứng, từ đó kiến tạo một ảo giác quang học giúp không gian đạt được chiều cao biểu kiến ấn tượng hơn.
Đối với hệ thống chiếu sáng nhân tạo, việc lựa chọn và bố trí các loại đèn chùm, đèn thả với khối tích lớn hay chóa đèn cồng kềnh là điều cần tuyệt đối tránh. Bởi lẽ, chúng không chỉ chiếm dụng không gian vật lý mà còn cản trở tầm nhìn, khiến căn hộ càng thêm chật chội và ngột ngạt.
Giải pháp tối ưu trong tình huống này là ứng dụng hệ thống chiếu sáng gián tiếp (uplighting). Gia chủ có thể cân nhắc sử dụng các thanh đèn LED được giấu kín, chiếu hắt ánh sáng từ khe rèm, phía trên nóc tủ hoặc từ các khe phào, hướng ngược lên bề mặt trần.
Khi ánh sáng được tán xạ đều trên mặt phẳng trần, nó sẽ kiến tạo một vùng không gian chuyển tiếp mờ ảo. Hiệu ứng này mang lại cảm giác trần nhà như đang lơ lửng, phá vỡ ranh giới vật lý cứng nhắc với các bức tường xung quanh.
Kiến trúc sư Mẫn kết luận: “Sự phối hợp đồng bộ và tinh tế giữa tỷ lệ đồ đạc, các đường nét hình học và hiệu ứng ánh sáng hắt sẽ xóa bỏ hoàn toàn cảm giác đè nén nặng nề từ khối bê tông phía trên, đồng thời mang lại sự mạch lạc và cảm giác thư thái, dễ chịu cho không gian tổng thể của căn hộ.”
