Nhiều cư dân chung cư, điển hình là bà Thùy Dương, đang đối mặt với tình trạng mùi và khói thức ăn từ các căn hộ lân cận xâm nhập liên tục vào không gian sống, ngay cả khi họ không nấu nướng. Nguyên nhân chính được các kiến trúc sư chỉ ra là do đa số chung cư hiện nay sử dụng chung một trục ống thoát khí, khiến khí thải từ một căn hộ công suất lớn có thể dội ngược sang các căn hộ khác khi van một chiều không hiệu quả hoặc áp suất quá cao. Ngoài ra, chất lượng thi công kém, hộp kỹ thuật không kín và lắp đặt sai kỹ thuật cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình hình.
Giải pháp triệt để nhất là tách riêng đường ống hút mùi cho từng căn hộ, dẫn khí thải trực tiếp ra ban công hoặc logia. Trong trường hợp không thể cải tạo, cần lắp đặt van một chiều đạt chuẩn, bịt kín hộp kỹ thuật, và cư dân có thể áp dụng các biện pháp giảm mùi đơn giản như vệ sinh bếp ngay sau nấu nướng. Các chuyên gia nhấn mạnh vấn đề này khó được xử lý triệt để nếu không có sự thay đổi căn bản trong thiết kế hệ thống thoát mùi chung và siết chặt quy định từ khâu thiết kế đến thi công.
Vấn đề nan giải: Mùi và khói thức ăn từ căn hộ lân cận dù không đun nấu
Bà Thùy Dương, cư dân tại phường Hà Đông, TP Hà Nội, phản ánh về tình trạng đáng lo ngại: Mặc dù đã đầu tư thay thế máy hút mùi mới, không gian sống của gia đình bà vẫn liên tục bị xâm nhập bởi mùi thức ăn từ các căn hộ lân cận. Điều đáng chú ý là hiện tượng này vẫn diễn ra ngay cả khi gia đình không hề tiến hành đun nấu.
Nhiều căn hộ chung cư thường xuyên phải đối mặt với tình trạng ám mùi thức ăn từ các hộ gia đình khác, bất kể việc không nấu nướng hay tắt máy hút mùi. Ảnh minh họa.
Vấn đề không chỉ dừng lại ở mùi khó chịu. Vào một số thời điểm, bà Dương thậm chí còn quan sát thấy khói bay ngược trực tiếp từ hệ thống ống hút mùi của căn hộ mình.
Bà Dương chia sẻ: “Mỗi khi phát hiện mùi lạ, tôi buộc phải kích hoạt máy hút mùi với hy vọng đẩy lùi phần nào luồng khí xâm nhập, nhưng tình trạng vẫn không được giải quyết triệt để. Việc phải chịu đựng tiếng ồn của máy trong 2-3 giờ mỗi tối đã trở thành một bất tiện lớn trong sinh hoạt.”
Theo phân tích của Kiến trúc sư Nguyễn Hữu Định, nguyên nhân cốt lõi của vấn đề này xuất phát từ thiết kế phổ biến hiện hành tại đa số các dự án chung cư. Cụ thể, các căn hộ thường sử dụng chung một trục ống đứng duy nhất để thoát mùi và khói.
KTS Nguyễn Hữu Định giải thích: “Khi một căn hộ kích hoạt máy hút mùi công suất lớn, luồng khí thải sẽ bị đẩy vào trục chung với áp lực đáng kể. Nếu áp lực này vượt trội so với các nhánh ống khác, đồng thời van chống mùi một chiều bị hở hoặc hư hại, khí thải sẽ có thể dội ngược, mang theo mùi khó chịu và thậm chí là khói sang các căn hộ lân cận.”
Đây là lý do giải thích tại sao các căn hộ vẫn bị “xâm nhập” mùi từ bên ngoài ngay cả khi không sử dụng thiết bị. Thực tiễn cũng đã chứng minh rằng, việc lắp đặt van một chiều chỉ mang lại hiệu quả hạn chế, bởi khi sự chênh lệch áp suất quá lớn, luồng khí vẫn hoàn toàn có khả năng đẩy mở van.
KTS Trần Cao Cường cho biết, hệ thống thông gió trong các tòa nhà chung cư thường phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về phòng cháy chữa cháy, đặc biệt liên quan đến hành lang thoát nạn, chiều cao trần và độ rộng hành lang. Điều này gián tiếp dẫn đến tình trạng lưu thông khí kém hiệu quả tại khu vực hành lang…
Khí thải từ khu vực bếp, thay vì được thoát trực tiếp ra ngoài, lại đi lên theo trục đứng chung tới mái. Điều này tạo điều kiện cho khí thải bị lưu cữu trong hệ thống ống thông khí khi có nhiều căn hộ đồng thời sử dụng.
KTS Cường nhận định: “Đây là một nhược điểm cố hữu chưa được khắc phục triệt để trong thiết kế chung cư, bởi lẽ không phải mọi căn hộ đều có điều kiện để bố trí đường ống xả riêng biệt ra ban công hoặc logia.”
Ngoài yếu tố thiết kế, chất lượng thi công cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng. KTS Nguyễn Hữu Định chỉ ra rằng, trong nhiều dự án, hộp kỹ thuật không được xử lý kín kẽ trong quá trình xây dựng, dẫn đến sự tồn tại của các khe hở tại trần hoặc vị trí đặt ống, tạo điều kiện thuận lợi cho mùi lan tỏa sang các không gian lân cận.
Thêm vào đó, các sai sót như thiếu cửa chớp tự đóng, van một chiều hoạt động không hiệu quả, hoặc việc đấu nối sai kỹ thuật vào trục thông khí chung cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình hình. Đáng ngại hơn, trong không ít trường hợp, mùi còn có thể lan rộng sang cả khu vực vệ sinh hoặc phòng ngủ nếu chúng cùng chia sẻ một hệ thống thông gió.
Kiến nghị giải pháp kỹ thuật và lời khuyên giảm thiểu mùi
Theo KTS Nguyễn Hữu Định, giải pháp triệt để nhất để chấm dứt tình trạng này là tách riêng đường ống hút mùi cho từng căn hộ, dẫn khí thải trực tiếp ra ban công hoặc logia, thay vì đấu nối vào trục thông khí chung. Phương pháp này sẽ loại bỏ hoàn toàn nguy cơ khí thải bị đẩy ngược.
Trong trường hợp không thể thực hiện cải tạo hệ thống một cách toàn diện, các biện pháp kỹ thuật như lắp đặt van một chiều đạt tiêu chuẩn, tiến hành kiểm tra và bịt kín hộp kỹ thuật, cùng với việc đảm bảo các thiết bị có cơ chế chặn gió ngược hoạt động hiệu quả, có thể mang lại sự cải thiện đáng kể.
Việc vệ sinh khu vực bếp ngay sau khi nấu nướng là một trong những biện pháp hiệu quả nhất nhằm ngăn chặn tình trạng ám mùi và sự phát tán của chúng sang các không gian lân cận.
Từ góc độ quản lý vận hành, đại diện một đơn vị quản lý chung cư tại Hà Nội nhấn mạnh rằng, các loại mùi thức ăn, đặc biệt là từ những món chiên, rán, nướng hoặc có sử dụng các loại mắm, rất dễ phát tán mạnh mẽ trong môi trường không gian kín và nhanh chóng lan tỏa sang các khu vực lân cận.
Theo đó, bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, cư dân có thể chủ động áp dụng một số phương pháp đơn giản để giảm thiểu mùi trong căn hộ. Điển hình là việc sử dụng giấm, baking soda hoặc bã cà phê đặt tại các vị trí góc phòng nhằm hấp thụ mùi. Hành tây băm nhỏ ngâm nước cũng được biết đến với khả năng hút mùi và khói hiệu quả trong suốt quá trình đun nấu.
Đối với những căn hộ có không gian mở, việc bổ sung các vách ngăn hoặc cửa tạm thời giữa khu vực bếp và các không gian sinh hoạt khác cũng là một giải pháp hữu hiệu giúp hạn chế đáng kể sự lan tỏa của mùi.
Các chuyên gia nhận định, về lâu dài, vấn đề này khó có thể được xử lý triệt để nếu vẫn tiếp tục duy trì thiết kế hệ thống thoát mùi dùng chung mà thiếu đi các giải pháp kiểm soát áp suất hiệu quả. Vì vậy, việc siết chặt quy định từ khâu thiết kế, thi công đến lắp đặt thiết bị trong từng căn hộ là vô cùng cấp thiết.
Nếu không có sự thay đổi căn bản, tình trạng “nhà này nấu, nhà khác ngửi” sẽ tiếp tục là một bài toán nan giải, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng môi trường sống và trải nghiệm của cư dân trong các khu chung cư hiện đại.
